1/8/2018
Bilde av bønder som står på ein traktor
Svein Egil Økland

To gode naboar

Sjur Aakra og Magnus Osvåg Moe har begge ei sterk tru på framtida som bonde i Etne. Og det gode samarbeidet mellom naboane betyr mykje.

Sjur  Aakra  (47)  smiler  breitt  der  han  står  i  fjøsdøra  med  ein  grisunge  på  armen.  Grisen  gir  såpass  med  lyd  frå  seg  når  han  blir  henta  at  Sjur  måtte  ty  til  høyrselsvernet,  men  i  arm-ane  til  bonden  sjølv  finn  han  roen.  På  tunet  hjå  Sjur  på  Moe  yrar  det  av  liv,  her  er  besøk-jande  innom  gardsutsalet  av  poteter,  egg  og  gulrøter,  det  er  aktivitet  med  gravemaskin  og  far  Einride  Aakra  er  i  full  sving  med  å  få  trans-portert  vekk  grusmassar.  Det  er  nemleg  blitt  lagt  ned  kablar  til  å  betre  straumkapasiteten,  i  tillegg  slår  Sjur  fast  at  planen  er  å  asfaltere  tunet.  Det  er  stadig  aktivitet  på  garden,  og  slik  har  det  vore  sidan  Sjur  tok  over  i  1988.  Etter  den  tid  har  han  bygd  to  nye  grishus,  med  to  omgangar  med  påbygg  for  å  få  nok  plass  til  smågris,  og  har  dobla  talet  på  purker  heile  to  gonger,  frå  han  starta  med  om  lag  30  purker  til  han  i  dag  har  om  lag  130.  Han  leve-rer  smågris  til  heile  fem  bønder,  berre  i  Etne.  Deriblant  si  eiga  søster,  Kari  Aakra  som  får  100  smågris  om  gongen,  og  naboen  Magnus  Osvåg  Moe  (29)  som  får  om  lag  230  smågris  frå  Sjur  opp  til  tre  –  fire  gonger  i  året. 

Smågris  er  ikkje  det  einaste  dei  to  gode  naboane,  Sjur  og  Magnus  samarbeider  om.  Dei  har  nyleg  dyrka  eit  areal  på  sida  av  kvarandre,  der  Magnus  har  30  mål  og  Sjur  har  40.  Dei  byter  og  på  jorda  heime,  der  Sjur  får  setje  poteter  hjå  Magnus,  og  Magnus  får  siloballar  av  Sjur.  Dei  eig  ein  del  reiskapar  og  maskiner  saman,  og  samarbeider  godt  om  store  og  små  utfordringar  i  kvardagen.  –  Me  har  eit  makalaust  samarbeid  og  naboskap.  Me  ringer  til  kvarandre,  lærer  av  kvarandre  og  er  mykje  saman.  Det  er  utruleg  verdifullt,  slår  begge  to  fast  og  speidar  utover  ekrene  som  skil  gardstuna. 

 Magnus  og  sonen  Mathias  (7)  har  tatt  turen  over  til  Sjur  denne  dagen.  Trass  sin  unge  alder  har  Magnus  drive  garden  i  11  år.  På  den  korte  tida  har  han  bygd  ny  gjødselskumme,  bygd  om  grishuset  frå  drift  med  purker  til  slaktegris,  renovert  to  bustadhus  på  garden,  bygd  nytt  robotfjøs  og  no  sist  nytt  reiskaps-hus.  –  Ein  må  satse  skal  ein  klare  seg  i  denne  næringa,  meiner  Magnus,  og  viser  til  at  det  er  eit  enkelt  val:  enten  må  ein  investere  og  bygge  seg  opp,  elles  kan  ein  ikkje  leve  av  garden.  Og  robotfjøset  har  ført  til  at  eg  har  fått  ein  meir  fleksibel  kvardag,  sjølv  om  det  framleis  er  mykje  arbeid,  meiner  Magnus  som  saman  med  sambuar  Kjersti  er  forel-dre  til  Mathias  på  sju  år  og  Martine  på  16  månadar.  Også  Sjur  er  samd  i  at  det  er  naudsynt  å  satse  for  å  klare  seg.–  Eg  er  heilt  sikker  på  at  viss  eg  hadde  roa  meg  med  den  første  drifta  eg  hadde  med  purker  hadde  eg  ikkje  drive  gard  i  dag.  Når  ein  satsar  er  det  òg  godt  med  god  hjelp.  Sjur  og  søstera  Kari  deler  på  ein  avløysar  i  80  prosent  stilling,  som  faktisk  har  vore  på  garden  sidan  1976.  –  Han  kjenner  garden  godt,  det  er  ikkje  mykje  opplæring  som  trengs  der,  seier  Sjur  og  smiler. 

 Dei  er  begge  glade  for  at  landbruksnæringa  står  så  sterkt  i  Etne  og  Vindafjord.  Her  er  mange  unge,  modige  bønder  som  har  sterk  investeringsvilje  og  mot.  Det  gir  ei  næring  med  puls  som  ynskjer  å  utvikle  seg,  også  inn  i  framtida.  Mathias  som  nyleg  vart  ferdig  med  sitt  første  skuleår  er  slett  ikkje  sikker  på  at  han  skal  bli  bonde  når  han  blir  stor,  men  allereie  har  han  sin  eigen  saueflokk.  –  Han  fekk  fire  sauer  til  fireårsdagen  sin,  no  er  talet  kome  opp  i  11,  diverre  vart  det  mange  vêrlam  i  år,  så  flokken  kjem  ikkje  til  å  auke  så  mykje  denne  hausten,  seier  faren  og  smiler.

Det  er  viktig  å  ta  barna  med  seg  i  kvardagen,  slik  at  dei  får  eit  tett  forhold  til  drifta,  meiner  han.

I  dag  driv  Magnus  med  mjølkeproduksjon,  der  han  har  45  kyr  og  ein  kvote  på  450  000  liter.  I  tillegg  driv  han  med  ungdyr  og  slakte-gris.  Han  har  tru  på  ei  framtid  som  bonde,  og  har  ei  sterk  interesse  med  seg.  Noko  som  og  førte  til  at  han  allereie  som  16-åring  byrja  som  entreprenør  med  ein  maskinpark  han  framleis  aukar  på  med,  på  vinteren  er  det  brøyting,  på  sommaren  er  det  slåttearbeid.

 Borte  på  gardstunet  hjå  Magnus  har  både  far  og  son  Mathias  fått  på  seg  kjeledressane  og  viser  veg  til  kalvane,  som  står  ute  i  kalve-hytter  under  eit  halvtak  vegg  i  vegg  med  det  nye  reiskapshuset.  –  Det  er  så  mykje  større  sjans  for  smitte  inne  i  fjøset,  fortel  Magnus  når  han  viser  rundt.

Både  han  og  Sjur  er  oppteken  av  land-bruksnæringa  no  stadig  blir  ein  større  del  av  Etnemarknaden.  –  Eg  trur  Etnemarknaden  er  avhengig  av  at  landbruksnæringa  er  tilstades,  slår  Sjur  fast.–  Både  med  tanke  på  å  vise  fram  dyr,  maskiner,  landbruksorganisasjonar  med  meir,  er  det  viktig  både  for  dei  gjestene  som  kanskje  ikkje  er  så  tett  på  næringa  frå  før,  men  og  for  dei  som  driv  innan  landbruks-næringa  her  i  distriktet,  og  det  er  ganske  mange,  seier  Sjur.  –  Hugs  på  at  Tine  kallar  bygda  vår  for  robot-bygda,  det  seier  ein  del.  Ein  må  truleg  til  Jæren  for  å  finne  eit  like  aktivt  landbruksmiljø  som  i  Etne  og  Vindafjord.

Tekst: Judith Sørhus Litlehamar/Astrid Eidhammer Hjelmeland Foto: Svein Egil Økland

Les heile marknadsmagasinet her!